عرش: تخت حکومت

نوشته شده توسط موذن    بدون دیدگاه |

قسمت دوم

آیات ذیل در معنای(استوی علی العرش) استیلاء بر عرش به معنی تدبیر امور جهان و علم به جزئیات آن است.

۱-«ان ربکم الله الذی خلق السموات و الارض فی سته ایام ثم استوی علی العرش یغشی اللیل النهار یطلبه حثیثا و الشمس و القمر و النجوم مسخرات بامره الا له الخلق و الامر تبارک الله رب العالمین» اعراف: ۵۴٫
در این آیه ابتدا خلقت آسمان ها و زمین و آن گاه استقرار بر عرش ذکر شده و از «یغشی اللیل» تا «بامره» شرح استقرار بر عرش است که به مفهوم تدبیر جهان می باشد و
بعد با جمله « الا له الخلق و الامر» یعنی مطلق خلقت و تدبیر به دست او است مطلب آیه خلاصه شده است و کلمه «تبارک الله رب العالمین» عبارت دیگر همین مطلب است.

۲-«ان ربکم الله الذی خلق السموات و الارض فی سته ایام ثم استوی علی العرش یدبر الامر ما من شفیع الا من بعد اذنه ذلکم الله ربکم فاعبدوه…» یونس: ۳
«یدبر الامر» توضیح «ثم استوی علی العرش» است «جمله ما من شفیع…» حاکی از دو مطلب است

یکی این که در اداره امور عالم واسطه هایی است. دوم اینکه: واسطه ها باذن خدا دست اندر کارند و از خود استقلالی ندارند.

هم چنین است آیه ۲ از سوره رعد که «یدبرالامر یفصل الایات» و غیره در شرح «ثم استوی علی العرش» آمده
هم چنین آیه ۴و۵ ازسوره طه و ایه ۵۹ ازسوره فرقان و آیه ۴ از سوره الم سجده.

۳-«هو الذی خلق السموات و الارض فی سته ایام ثم استوی علی العرش یعلم ما یلج فی الارض و ما یخرج منها و ما ینزل من السما و ما یعرج فیها و هو معکم این ما کنتم و الله بما تعملون بصیر»
حدید:۴٫
در این آیه استوا بر عرش علم به جزئیات تفسیر شده است

عرش در این آیات همان است که گفته شد یعنی بر مرکز فرماندهی عالم استیلاء یافت، امور تمام جهان را تدبیر می کند.

برخی گفته اند عرش واقعیت خارجی ندارد و معنی «ثم استوی علی العرش» «الرحمن علی العرش استوی» کنایه است از استیلاء خدا بر عالم خلقت و در بسیاری موارد استوا بر شی به معنی استیلاء و تسلط می آید.این که استوا بر عرش به معنی شروع در تدبیر است. چنان که سلاطین چون شروع در اداره امور می کنند بر تخت قرار می گیرند….

در المیزان ج۸ ص۱۵۹ در جواب این سخن نوشته است جاری مجرای کنایه بودن «ثم استوی علی العرش» بحسب لفظ هرچند حق است ولی این منافی با آن نیست که در آن جا حقائق وجود داشته باشد و این عنایت لفظیه به آن تکیه کند…

«ثم استوی علی العرش» در عین این که تمثیل است و احاطه تدبیر خدا را بیان می دارد دلالت می کند که در آن جا مرحله حقیقی وجود دارد و آن مقامی است که زمام همه امور با همه کثرت و اختلاف در آن جمع است.

حجت الاسلام دکتر حمید مغربی