گزیده‌ای از رساله حقوق امام سجاد(ع)

نوشته شده توسط موذن    بدون دیدگاه |

حق زبان

وَ حَقُّ الْلِّسانِ إِکْرامُهُ عَنِی الْخُنٰی(*) وَ تَعْویدُهُ الْخَیْرَ وَ تَرْکُ الْفُضُولِ الَّتی لٰا فائدَهَ لَهٰا وَ الْبِّرُبِالْنٰاسِ وَ حُسْنُ الْقُولِ فیهِمْ.

“و حقّ زبان، گرامی داشتن آن است از اینکه آلوده به فحش شود، و عادت دادن آن به نیکی، و رها کردن حرف‌های زائد بی‌فائده، و نیکی به مردم، و سخن گفتن به خوبی در میان آنان.”
توضیح
هفت عضو مهمّ که اعمال انسان به وسیله آنها انجام می‌شود در این رساله به عنوان اعضاء صاحب حقّ شمرده شده‌اند، و زبان در رأس همه آن‌ها قرار دارد، عضوی که دارای نقش بسیار فعال و حساسی است، اقرار به شهادتین، بیان و توضیح مکتب، اظهار عشق و ارادت، امر به معروف و نهی از منکر، پرخاش علیه ستمگر، تفقّد از ستمدیده و محروم، همه این‌ها توسط این عضو کوچک انجام می‌گیرد.
این عضو حساس، یعنی زبان طبق فرموده امام چهارم(ع) بر گردن ما حق دارد، حقش این است که: آنرا از بد زبانی و فحاشی پیراسته و به زینت خیر و نیکی بیارائیم، آنقدر به کاربرد آن در راه خیر اصرار داشته باشیم تا به خیر و نیکی عادت کند، حرف‌های زائد و بیهوده‌ای را که در برابر آنها مسئولیتی نداریم، و در سرنوشت‌مان تأثیری ندارد ترک کنیم، و زبان را وسیله نیکی به مردم قرار داده و در میان مردم، گفتار نیک را پیشه سازیم.

حدیث
از ابی حمزه، از امام چهارم(ع) نقل شده که فرمود: در هر بامداد زبان آدمیزاد بر همه اعضائش مشرف گشته و می‌پرسد چگونه هستید؟ می‌گویند: ما خوبیم، اگر تو ما را رها کنی. و می‌گویند: خدا را خدا را، در مورد ما. و او را سوگند داده و می‌گویند: ما فقط به وسیله تو کیفر یا پاداش داده می‌شویم.
از علی (ع) نقل شده فرمود: رسول خدا (ص) فرمودند: در قیامت زبان دچار عذابی می‌شود که هیچیک از اعضا بدن آنچنان عذابی نمی‌بینند، پس زبان می‌گوید: پروردگار من! مرا چنان عذاب کردی که هیچ عضوی چنین عذابی ندیده است؟
پس به او گفته می‌شود: کلمه‌ای از تو بیرون آمده، در شرق و غرب عالم به افراد مختلف رسید، پس تحت تأثیر همان کلمه خون انسان محترمی بر زمین ریخته شد، و مال انسانی که خدا مالش را محترم شمرده به حرام گرفته شد، و عورت و ناموس محترم انسانی هتک شد، پس به عزّتم سوگند، هرآینه، حتما تو را آنچنان عذاب می‌کنم که هیچ یک از اعضاء و اندام‌ها را چنان عذابی نکنم.

(*) خنٰی سخن زشت است،و به معنی فحش و زشت‌ترین سخن می‌آید. و در حدیث است که (أخْنَی الْأسْماء) یعنی زشت‌ترین اسم‌ها این است که مردی شاهنشاه نامیده شود.
منابع:
۱. رساله الحقوق امام سجاد(ع) ص ۷۵تا ۷۸
۲. لسان العرب ج۱۴ ص ۲۴۴