حد حلال و حرامی اموال

عَن ابانِ بن تَغْلِب قالَ: قالَ ابوعبداللهِ علیه السلام: أتَری اللهَ أعطٰی مَنْ أعْطی مِنْ کَرامَتِت عَلیه، وَ مَنَعَ مِنْ هَوانٍ بِهِ عَلَیه، لا، وَلکِنَّ المالَ مالُ اللهِ یَضَعُهُ عِنْدَ الرَّجُلِ وَ دایِعَ، وَ جَوَّزَ لَهُمْ أنْ یَأکُلُوا قَصْداً، وَ یَشْرَبُوا قَصْداً، وَ یَلْبَسوا قَصْداً، وَ یَنکِحُوا قَصْداً، وَ یَرْکَبوا قَصداً ، وَ یَعُودُوا بِما سَوی ذالکَ عَلی فُقَراء المُؤمِنینَ، وَ یَلُمُّوا بِهِ شَعَثَهُم، فَمَنْ فَعَلَ ذالِکَ کانَ ما یَأکُلُ حَلالاً وَ یَشْرَبْ حَلالاً، وَ یَرْکَبُ وَ یَنکِحُ حَلالاً، وَ مَنْ عَدّا ذالِکَ کانَ عَلیهِ حراماً، ثُمَّ قال: لاتُسْرِفوا إنَّ اللهَ لایُحِبُّ الْمُسرِفینَ، أتَری اللهَ أئْتَمَنَ رَجُلاً عَلی مالٍ لَهُ أنْ یَشْتَرِیَ فَرَساً بِعَشْرَه آلافِ دِرهَمٍ وَ یُجْزیهِ بِعِشْرِینَ دِرهَماً؟! وَ یَشْتَرِیَ جارِیَهً بِاَلْفِ دِینارٍ وَ یُجْزیهِ بِعِشْرینَ دِیناراً؟! وَ قال: لاتُسْرِفوا إنَّهُ لایُحِبُّ الْمُسْرِفینَ
بحارالانوار ج۷۵ ص۳۰۵ . چاپ جدید از تفسیر عیاشی و سفینه ج۱ کلمه سرف
از ابان بن تغلب: ابوعبدالله علیه السلام می‌فرماید: آیا می‌پنداری آنها را که خدا (روی عوامل طبیعی و موقعیت‌های اقتصادی) مورد بخشش قرار داده بخاطر بزرگواری‌شان در نظرش مورد بخشش قرار داده؟! و آنها را که از آن بخشش محروم کرده به علت خواری‌شان در نظرش محروم کرده؟! نه این پنداری نادرست است.
بلکه همه دارائی‌ها از آن خداست که به رسم امانت در اختیار افراد قرار می‌دهد و فقط تجویز کرده با مراعات صرفه جوئی و میانه‌روی بخورند و بیاشامند و بپوشند و ازدواج نمایند و از وسیله سواری استفاده کنند و مازاد بر آن را به نیازمندان مؤمنان برگردانند. و بدین وسیله وضع نابسامان این گروه را سامان بخشند. پس کسی که طبق این وظیفه رفتار کند استفاده از غذا و آب و زناشوئی و وسیله سواری برایش مشروع و حلال است و آنکه از آن سر باز زند بهره برداری از اینها ( به طور کلی) برای او حرام است.
آنگاه به استناد آیه شریفه:« اسراف و زیاده روی مکنید زیرا خداوند مسرفان و تجاوزکنندگان را دوست نمی‌دارد» فرمود آیا گمان می‌کنی کسی را که خدا نسبت به مالی امین کرد او را مالک و صاحب اختیار کرده و مجاز است هر گونه تصرفی را به دلخواه خویش بنماید مثلا وسیله سواری ئی را به ده هزار درهم خریداری کند در حالی که یک وسیله سواری بیست درهمی او را کافی است و یا برای ازدواج هزار دینار خرج نماید در صورتی که می‌تواند با بیست دینار ازدواج کند. آری اسراف و زیاده روی مکنید بی‌شک مسرفان از حد خود (همان حدی که بیان شد) و تجاوز کنندگان را خدا دوست نمی‌دارد.
این روایت شریف که موافق و مطابق آیاتی از قرآن کریم است و یکی از دوستان بیدار وجدان و انسان گرا، استنتاج کردند و فرستادند که حقیر ترجمه کنم با روشنی هر چه تمامتر دلالت دارد که حتی در زمان‌هائی که حکومت اسلامی ماکلیت‌های فردی را بخاطر تحریک انگیزه‌های افراد به طور طبیعی و به خاطر رشد تولید تجویز می‌کند چیزی جز امانت‌داری نیست و باید توازن اقتصاد جمعی مراعات شود و همه مجتمعات اسلامی و انسانی زندگی ای معمولی و نزدیک بهم داشته باشند و باید زندگی وسیع‌تر از سطح معمولی برای همیشه و نسبت بهمه پایان یابد و در نتیجه مشکل اقتصادی ای برای هیچ کس وجود نداشته باشد.